Erteleme; kişinin yerine getirmesi gereken sorumluluklarını, yapması gereken son ana kadar yapmamasıdır. Erteleme, olası olumsuz sonuçlara rağmen görevlerin geciktirilmesi olarak da tanımlanabilir. Tam olarak bir hastalık olmasa dahi kişi ertelediği görevlerden dolayı psikolojik olarak rahatsızlık hissedebilir.
Peki, bizleri ertelemeye iten sebepler neler olabilir? Erteleme, herkesin zaman zaman karşılaştığı bir davranıştır ve birçok nedeni olabilir. Birincil nedenler arasında görevin sıkıcı veya zorlu olması, kişisel sorunlar, yeterli zaman veya kaynak eksikliği, korku veya belirsizlik gibi nedenler sayılabilir.
Şimdi de ertelemeyle başa çıkmak için faydalı olabilecek çözümlerin neler olabileceğine bakalım istiyorum. Ardından bir seans örneğiyle konumuzu derinlemesine işlemeye devam edeceğiz.
ERTELEME İLE BAŞA ÇIKMANIZI SAĞLAYACAK ÇÖZÜMLER
- İlk önemli görev ertelemenin altında yatan gerçek nedeni bulmak,
- Ertelemeye yol açan sorunları fark etmek,
- Zaman yönetimini doğru yapmak,
- Öncelik belirleyerek yol almak ve planlı olmak,
- Kolay adımdan başlamak,
- Kısa çalışmalarla ilerlemek ve çalışma molaları vermek,
- Başarıya ulaştığınızı gördüğünüzde kendinizi ödüllendirmek.
Bu maddelerde olduğu gibi daha da çoğaltabileceğimiz çözümler bulmak mümkündür.
“Bugün birlikte neyi çözüme götüreceğiz?” sorusunun karşılığı olarak seanslarımın yüzde yirmisini ‘Erteleme’ konusu oluşturuyor. Çözüme giderken öncelikli olarak yaptığımız keşifle danışanın konuya ilişkin içinde yaşadığı durumu açığa çıkartıyor, olmak istediği kişi olması için onun gözünde yeni bir vizyon oluşturuyoruz. Bu yeni vizyon ile yol alırken strateji ve aksiyon aşamalarıyla seansımızı tamamlıyoruz. Konuya iyi bir örnek olacağını düşündüğüm bir seans örneğini, danışanımın da rızasıyla sizlerle paylaşmak istiyorum.
KEŞİF SÜRECİ
– Bugün sizinle neyi çözüme kavuşturalım?
– Erteleme.
– Ertelemeyle ilgili neler yaşıyorsunuz?
Karşımdaki danışanım; orta yaşlarda bir kadın olarak bütün yaşamını ele alırken -duygularını açığa çıkardığında- aslında erteleme ile yaşadığı her şeyin, kendisi değil de başkalarına öncelik verdiğinden kaynaklı olduğunu ifade ediyor. Derin bir şekilde dinlediğim danışanımın anlattıklarına beden dili, ses tonu, nefes alışları ve temsil sistemini ele alarak kullandığı baskı alanlarına dikkat ettiğimde de altında yatan duygunun değersizlik duygusu olduğunu anlıyoruz. Bununla birlikte yaşamı boyunca biriktirmiş olduğu ‘keşke’leri vardı ve kendini hiç iyi hissetmediğini söylüyor, oldukça duygusal anlar yaşıyordu.
“Bunu ilk olarak ne zaman yaşadınız?” sorusu onu, geçmişine doğru bir yolculuğa çıkarmış ve ertelemenin altında yatan gerçek nedeni bulmasına yardımcı olmuştu.
Kendisini değerli hissettirecek ebeveynlerinin olmadığını, sürekli çalışmak zorunda kalan ailesi tarafından kendisine zaman ayrılmadığını ve şefkatten yoksun biri olarak büyümüş olduğunu fark ediyordu. Kendini değerli hissetmediği, bu değeri de başkalarını memnun etmek üzerine inşa ettiğini ve bu zamana kadar kendi önceliklerini sürekli olarak ertelediği bir yaşamın içinde varlığını sürdürdüğünü anlamıştı. Oldukça üzgün görünüyordu. Anlattıklarını dönüt olarak verdiğimde üzgün olduğunu çaresizce kabul ediyordu.
VİZYON AŞAMASI
Erteleme ile ilgili yeni vizyonunu yaratmak üzere ilk sorumu yönelttim:
⁃ Buradan neyle ayrılırsanız bu seansı başarılı kılar?
Çok güzel bir tebessümle “Kendim olarak ayrılmak istiyorum.” dedi. Bu cevap önceliğinin kendisi olacağını, bugünden geleceğe doğru canı ne isterse ilk ona kulak vereceğini, yaşamı içinde istemediği şeyler için “Hayır!” demenin, kendisi için yapacağı –küçük, büyük fark etmeksizin- her şeyin ona değerli olduğunu hissettireceğini söylüyordu.
Şimdiki kendine baktığında ne gördüğünü sorduğumda ise “Mutlu ve değerli olduğumu görüyorum.” dedi. Bu vizyonun kendisine ait olduğunu, değerlerine hizmet ettiğini ve sadece kendisini memnun ettiğini görebiliyordum.
STRATEJİ AŞAMASI
Erteleme konusuyla gelen danışanım, bu seansı başarılı kılacak olan şeyin kendisi olarak buradan ayrılmak istediğini söylemişti. Bunun yolunu da başkalarından önce kendisine öncelik vermesi gerektiği ve kendisini değerli hissetmesinden geçtiğini söylemişti. Kendisi için yarattığı yeni vizyonuna baktığımda danışanımın huzurlu, mutlu ve olmak istediği yerde olduğunu görebiliyordum.
Ona, yeni vizyonundan şimdiki kendisine bakmasını istedim. Yıllarca kendisini değersiz hissettiğini ve başkaları için kendini feda ettiğini söyledi. ‘Keşke’lerinin olduğunu, bu ‘keşke’leri erteleyerek kendini görmezlikten geldiğini anlattı. Bu esnada hüzün dolu gözlerle baktığını görüyordum.
“Ne olursa buraya ulaşabilirsiniz?” şeklindeki soruma şu cevabı verdi:
– Kendime öncelik vererek ve başkalarına hayır, diyerek ulaşabilirim. Bunun yanında bazı hayallerimi gerçekleştirerek ve bunlar için öncelik sırası belirleyerek…
– Başka neler değişmeli ve dönüşmeli?
– Biraz planlı olmaya ihtiyacım var. Bunun önceliklerim için faydalı olacağını düşünüyorum. Bütün bunları gerçekleştirmek kendimi tam ve bütün olarak görmemi sağlayacak.
AKSİYON AŞAMASI
Bana ‘erteme’ konusuyla gelen sevgili danışanım, buradan kendisi olarak ayrılmak istediğini ve olmak istediği kişi olabilmek için önce kendi memnuniyetini ve kendi ihtiyaçlarını karşılaması gerektiğini söyledi. Bu ihtiyaçlar için bir plan yapması gerektiğini, yaşamını dönüştürebilmesi için de öncelikle ‘hayır’ demesi gerektiğini ifade etti. Bütün bunları yapmanın onu değerli hissettireceğini paylaşırken bu yeni vizyonun ona ait olduğunu görebiliyordum.
Kendisini takdir ederek seans sonunda ulaşmak istediği en iyi sonuç için neyi belirlemeye ve neyi çözmeye ihtiyaç duyduğunu tanımlaması için alan açıp işbirliği yapmak için ilk sorumu sormaya başladım:
- Şimdi nereden başlıyoruz?
İlk adımı belirlerken bu adımın onun kontrolünde olup olmadığını, onu bu vizyona doğru biraz daha yaklaştıracak bir adım olup olmadığını, eylem adımlarını ne zaman atabileceğini, bunu gerçekleştirirken gün ve saat hakkında bana geri bildirim vermek isteyip istemediğini sordum. Verdiği cevapların ardından kendini yeniden var eden ve istediği hayatı yaşamak için yola çıkmış olan danışanımın sonraki adımları için kendisiyle bir planlama yaptık.
SÜREKLİ ERTELEYEREK NEYİ BAŞARACAĞINIZI DÜŞÜNÜYORSUNUZ?
Değerli okurum,
Koçlukta, dört adım ilkesinin çok önemli ve takibin de bu seansı başarılı kılmanın bir diğer ayağı olduğunu önemle paylaşmak istiyorum.
Birkaç gün sonra danışanımla yaptığım bir görüşmede, kızıyla aralarında geçen bir diyaloğu paylaştı. Daha önce yapmak isteyip de çoğunlukla çocukları nedeniyle ertelemek zorunda kaldıklarını bu kez ertelemediğini söyledi. Avrupa’daki kızının semineri için birkaç gün Türkiye’de bulunması gerektiğini anlatan danışanım, daha önce olsa evde durup kendisini bekleyeceğini ancak bu sefer kızına geleceği tarihte bir kampa katılmak için evde olmayacağını ve kızının da bunu anlayışla karşıladığını söyledi. Annesine programını bozmamasını söyleyen kızı, eşinin ailesinde de kalabileceğini söyleyerek annesine güzel dileklerde bulunmayı da ihmal etmemişti.
“Ona ne hissettiniz?” diye sorduğumda kuş gibi hafif ve özgür olduğunu söyledi.
Hayatımızda ertelemenin altında yatan birçok nedenin olabileceğini bir seans örneğiyle sizlerle paylaştım. Kendinize doğru bakarken ertelediğiniz birçok şeyi bu örnek seansla kendinize uyarlamış olmanızı diliyorum.
Hayat senin, sahne senin, dans senin!
