Sorumluluk, karakterin en önemli değerlerinden biridir. Sorumlu olan kişi; kendi üzerine düşen görevleri ve işlevleri zamanında ve istenilen şekilde, istenilen biçimde yerine getirmek üzere sorumluluk altına girer.
Sorumluluk duygusu, ya küçük yaşta doğal olarak var olan çevre dolayısıyla insanın içinde yer eder ya da daha sonra dışardan verilen eğitimle yaratılır. Sorumluluk, varoluşçu felsefe anlayışının en önemli ögesidir.
EN BÜYÜK SORUMLULUK, KENDİMİZE KARŞI OLAN SORUMLULUĞUMUZDUR
Kendimize karşı olan sorumlulukların en başında gelen, değerlerimizin farkında olmamızdır.
Bunları; kendimiz ve başkaları için daha önemli olduğunu düşündüğümüz ortak değerlerimiz olan saygı, sevgi, hoşgörü, merhamet, doğruluk, iyilik, temizlik vb. olarak ele alabiliriz.
- Bütün bu değerlerin anlamı nedir?
- Birey üzerindeki etkisi nedir?
- Bu değerlerin sorumlulukla nasıl bir ilişkisi olabilir?
Sorular, bizi önce bu konuda kendimize karşı ne kadar sorumluluk sahibi olduğumuzu ifade etmeye götürüyor. Kişinin kendine karşı öz saygısını geliştirmesi; onun güçlü, huzurlu ve sağlıklı bir yaşam sürebilmesinin temelini oluşturmaktadır. Duygusal dengeden akademik başarıya, sağlıklı ilişkilerden kişisel doyuma kadar birçok faktörle ilişkilidir.
Dış faktörlere bağlı kalmadan kişinin kendi özgün kimliğini geliştirmesi için de çok önemlidir. Kişi kendine saygı duyduğunda daha fazla öz disipline sahip olur ve kendini motive etmesi daha kolay olur. Bu, kişinin hedeflere ulaşmasını daha da kolaylaştırır ve kişiyi daha azimli birisi haline getirirken kendi sınırlarının ve başkalarının da sınırlarının dışına çıkmaması gerektiğinin farkında olur. Bu farkındalık, kişinin diğer bir değerine dokunarak kendine güvenen bir birey olduğunu da gösterir. Bu doyuma sahip bir birey, kendi bireysel özelliklerinin daha da farkına varmasıyla özüne sevgi değerini de göstermeye başlar. Özüne sevgi gösteren birey, daha merhametli bir yapıya sahip olur. Bu yapı, hem özüne karşı hem de dışarıya karşı hoşgörülü ve iyilik sahibi olmaya davetkâr olarak karşımıza çıkmaktadır.
Hayatında bu değerleri yaşatan birey, kişisel gelişim ve sosyal yapı içerisinde birtakım ihtiyaçları olan zaman, yemek, içmek, giyinmek, temizlik gibi temel kişisel gereksinimleri en doğru biçimde karşılar. Bu alanda kendine karşı sorumluluklarının farkında olan bireyler ise kendi iç güçlerinin de farkındadır. Bu güç, onların motivasyonunu arttırır ve bu iç motivasyonla ilerlemeye devam ederken kendi kişisel devrimlerini gerçekleştirirler.
Hayatımın içinde sorumluk değerimi yaşattığım bir deneyimimi kısaca sizlerle paylaşmak isterim. Eş kimliğimi kazandığımdan şu zamana kadar yapmaktan vazgeçmediğim bir şey var ki o da eşime karşı ilgi ve alakam… Bu değer, ilişkimizin en sağlam ayaklarını oluşturan yapı oldu. Eşim, ilgiyi çok önemser. Bu, onun için bir değer ve bu değeri yaşatmak onun bana karşı olan duygularını çok farklı açılardan görmesini sağlıyordu. Benim için de bir değer olan ilgi, karşılıklı nezaketli, saygılı, sevgi dolu, özverili ve özenli olmayı sağlıyordu. Eşimin aile değeri de çok yüksekti. Bu değer, ikimize de hizmet etti. Ortak değerlerimizi yaşatırken yaşam dengemiz uyum içinde ve doyum noktasında bize yardımcı oldu. Temizlik değerimiz, ortak yaşam alanlarımızda huzur ve mutluluk içinde yaşamamıza yardımcı oldu. Görüldüğü üzere sorumluluk ve diğer değerlerimizin arasındaki ilişkiyle birlikte yaşam kalitemizi arttırmak ve kendimizi daha iyi hissetmemizi sağlayan önemli yaşam pozisyonlarımız olduğunu fark etmek mümkün oldu.
- Değerlerimizin ne kadar farkındayız?
- Bu değerler hangileri?
- En çok hangi değerlerimiz bize hizmet ediyor?
- Herkese göre nasıl şekilleniyor?
- Bu değerlerin sorumluluğunu ne kadar alıyoruz?
Kendi kimliklerimizin üzerinde anne, eş, kardeş, çocuk, yönetici, çalışan vb. sıralayabileceğimiz bize ait, içinde sorumluluklarımızın olduğu ve bunların bizim hangi değerlerimize hizmet ettiğinin farkında olarak ya da olmayarak yaşamımızı sürdürmeye devam ediyoruz.
“En büyük sorumluluk nedir?” sorusuna karşılık belki de kendimize olan sorumluluklarımızı yerine getirmek, cevabını vermek gerekir. “En büyük güç kaynağımız nedir?” sorusunun cevabı, yine kendimize ait olan sorumluluk sahibi olmak, değil midir? “Güçlü taraflarımız nedir?” sorusu, bizi en iyi taraflarımıza doğru yönlendiren, gerçek gücümüzü görmemizi ve bu gücü fark edip nasıl daha iyi olabileceğimiz hakkında çalışmalar yapmamızı sağlayan bir soru olacaktır.
Sevgili okurum, sen de kendi sorumlu olduğun alanlarını daha net görmek, değerlerini anlamak ve yaşatmayı tercih etmek istiyorsan senin için aşağıya bir çalışma bırakıyorum.
Aşağıdaki tabloda bazı sözcükler yazmaktadır. Öncelikle kendiniz için değer kabul edebileceğiniz bu sözcüklerden on tanesini seçmenizi istiyorum. Boş bıraktığım satırlara listede bulunmayan kendi değerlerinizi de yazabilirsiniz.
Adalet Ahlaklı Olmak Aile Anlamlı iş yapmak
Bağımsız olmak Barış Başarılı olmak Becerilerini Kullanabilmek
Benzersiz Olmak Bilgili Olmak Cesaret Coşkunluk
Cömertlik Çekicilik Dayanma Gücü Diğerlerine Yardım
Dini inançlar Doğayı Koruma Dokunulmazlık Dostluk
Dürüstlük Düzen Eğlence Eşitlik
Etkili Olmak Farklık Faydalı Olmak Gelişme
Gurur Güç ve Otorite Güven içinde Olmak Güvenilirlik
Güzellik Haklı Olmak Heyecan Hoşgörü
Huzurlu Bir Ortam İnsanlara Yakın Olmak İnsanları Etkilemek İyi Para Kazanmak
Karşılıklı iletişim Kendine Saygı Kişisel gelişim Liderlik
Macera Merhamet Meydan Okumak Mücadele
Mükemmellik Neşe Olgunluk Öğrenmek
Özel Hayatın Özgünlük Özgürlük Paylaşmak
Rahatlık Sabır Sadakat Sadelik
Sağlık Sanat Saygı Sevgi
Sorumluluk Sorunları çözmek Spor Yapmak Şefkat
Takım Üyesi Olmak Tanınmışlık Tarafsızlık Temizlik
Tutarlılık Ustalık Uyumluluk Verimli Olmak
Yalnızlık Yaratıcılık Yardımcı Olmak Yenilik
Yeterlilik Zekâ
Şimdi seçmiş olduğun on değerinin içinden beş tanesini seçmeni rica ediyorum. Kalem ve kâğıttan faydalanmak işini kolaylaştıracaktır. Değerlerine özel bir defterin olmasını da diğer bir seçenek olarak kullanabilirsin.
Buraya kadar gelmiş olmak sana ne hissettirdi? Bütün bunlar senin için ne anlama geliyor? Biraz burada durup bunların üzerinde çalışabilirsin.
Şimdi de seçmiş olduğun beş değerin içinden üç tanesini seç ve bunların senin için ne ifade ettiğine bak lütfen. Seçmiş olduğun üç değerini, bugünden itibaren yaşamının içinde gözlemleyerek senin için ne anlama geldiğini ve onları yaşatmanın sana nasıl katkı sağlayabileceğini görmen için üzerinde bir hafta on gün boyunca çalışmanı söyleyebilirim.
Bu çalışmayı tecrübe ederken yaşadıklarını benimle de deneyimleyebileceğini bilmeni isterim.
Farkında ve uyanık yaşa!
